VEGAN NE DEMEK?

Vegan beslenme konusunu masaya yatırıyoruz.

Vegan beslenme, bir diyet yönteminden daha çok, net bir yaşam biçimi ve felsefesi olarak kabul ediliyor. Veganlar; bal, süt ürünleri ve yumurta dahil, hiçbir hayvansal gıdayı tüketmiyor; bu beslenme biçimini sağlıklı yaşamak kadar, çevresel ve etik gerekçelerle seçiyorlar.

Natalie Portman’ın yıllardır bozulmayan formunun, Daryl Hannah’ın mükemmel cildinin, Bryan Adams’ın yıllar geçmesine rağmen hiç yaşlanmamasının bir ortak noktası olduğunu söylesem ne dersiniz? Bana inanır mısınız? Bence inanın. Onlar ve onlar gibilerin ortak noktası, vegan olmaları, vegan yaşamı felsefe olarak kabul etmeleri.

Ünlü vejetaryen yazar George Bernard Shaw, “Hayvanlar benim arkadaşlarım. Ve ben arkadaşlarımı yemem!” demiş ve vegan felsefede çığır açmış. Günümüzde bu bakış açısının en son haline “veganizm” deniyor. Arama motorlarıdan en meşhur olanına “vegan beslenme” yazdığınızdaysa tam 24.200 sonuç çıkıyor. Bu konuda hazırlanan blog’ların çokluğu da dikkat çekici.

"Bugün için çok iddialı bir söz gibi gelebilir; fakat gelecekte, dünya barışı için, insanoğlunun vejetaryen olmasının hem çok önemli, hem de gerekli bir aşama olacağını vurgulamak isterim. Daha önce yamyamlığı yaşayıp terk eden insanoğlu, şimdi de, önce kırmızı eti, zamanla da diğer canlıları yemeyi terk edecek ve giderek barışçıl, daha az saldırgan bir canlı türü olacaktır” diyor Dr. M. Ender Saraç. Bu etkileyici cümleyi, turizm rehberi olarak görev yapan; aynı zamanda vegan beslenme konusunda yazıları ve blog’u bulunan Nükhet Everi’nin yazılarının birinden aldım. Eve-ri bir blog yazısında bu tarz beslenmeyi bilmeyenler için çok özet şekilde bilgi veriyor: “Veganlık (veganizm) her türlü hayvansal ürünün dışlandığıbir beslenme ve hayat tarzıdır.

VEGAN NE DEMEK?

Vegan kelimesi, 1944 yılında Elsie Shrigley ve Donald Watson tarafından vejetaryen (vegetarian) kelimesinden türetilmiş. Veganizm, et ve süt ürünleriyle birlikte hayvan kaynaklı yumurta, bal, deri, süet, yün ve ipek gibi ürünleri de reddeder.” Veganlığın temelinde çevreyi koruma, sağlıklı beslenme, dini inanışlar gibi sebepler olsa da; en büyük neden, hayvanlara saygı... Günümüzde çiftliklerde hayvanların çok kötü şartlarda yetişmekte, eziyet görmekte ve bazılarının çok cani yöntemlerle öldürülmekte olduğu sır değil.

Öte yandan vegan beslenme, dikkat edilmezse kalsiyum, protein, B12 vita- mini ve D vitamini gibi bazı eksikliklere yol açabilir. Ancak iyi dengelenmiş bir vegan diyeti, son derece sağlıklı. Hatta bu tip vegan diyetin, çocuklar için bile uygun olduğu ortaya konmuş. Veganlığın bir yaygın çeşidi de, çiğ veganlık (raw veganism) olarak biliniyor. Çiğ veganlıkta hayvansal ürünlerle beraber, yüksek ısıda pişmiş her türlü yiyecek reddediliyor.

Peki veganlar ne yiyorlar? İnek sütü yerine soya sütü, peynir yerine tofu veya soya sütüyle yapılmış peynir, ymurta yerine nişastalı ve patates/kabak püreli karışımlar, yoğurt yerine de vegan maya ve soya sütüyle yapılan vegan yoğurdu yiyorlar. Vegan ürünlerin tadını diğerlerinden ayırmak çok zor, ayrıca bu ürünler çok lezzetliler. Yurtdışında veganlar için çok çeşitli ürün bulmak kolay; vegan burgerler, pizzalar, dondurmalar, kurabiyeler ve pas- talar herhangi bir markette bulunabiliyor. Ancak veganlık Türkiye’de pek yaygın olmadığından, organik ürün satan marketler dışında bu ürünleri bulmak kolay değil.