Yazı: Suzan Yurdacan
Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight, Getty Images Türkiye, Dior, Sporty&Rich, Rouje, Miu Miu, When In Tokyo, Red Deer Public Library, @Bookmarkonthewall, @3Feet_Bookstore, @Letterarii, @Librairie7L, @Daniele.Molajoli, @Themarcjacobs, @Handemiyy
Kitaplar zaten tek başına dipsiz bir mevzu(ydu) da, dünyada okuyanlar ve bunu dillendiren/paylaşanlar çoğaldıkça, buna dair çok güzel, eğlenceli gelişmeler eşzamanlı çoğaldı. Lafi uzatmadan, son dönemde not ettiklerimi hemen anlatıyorum. Eminim sizlerin de dikkatini çeken çok daha fazlası var.
Bunu sona bırakmayacağım: Kitap (özellikle dijital yorgunluğun en az iklim krizi kadar gerçek olduğu günümüzde) bence hâlâ en güzel doğum günü hediyesi. Sadece kitap olmasına da gerek yok. Aldığınız o çok şık seçeneğe bir kitap ekleyin yeter. (Yeğenlerim bu sene doğum günümde bana çok sevdiğim Japon yazarın iki kitabını hediye etti, 2027'de de benzerini isterim!)
Japonya demişken, Tokyo'daki bir semt, Jimbocho, dünyadaki en zengin kitapçı dükkanları bölgesi olarak biliniyormuş. O diyarlara gidenler ziyaret edilecek bölgeler listesine bunu da ekler mi? Bu arada, 100'ün üzerinde ikinci el kitapçı dükkanı varmış, Japonca ve yabancı dillerde. Arigato Tokyo, bekle beni! Ülkelerden bahsetmişken, New York, Midtown Manhattan da kitaplarıyla nam salmış. "Big Apple" ajandamıza bunu da katalım madem.
Peki Güney Kore'de, üstelik okyanus kenarında, tam olarak Sokcho'da, minik bir kamyon/karavan kitapçı olduğunu okudunuz mu? Adı @3feet_bookstore. Buradan kitap satın aldı��ınızda size orada kullanmanız için şezlong veya plaj matı da veriyorlar, böylece denize karşı keyfiniz tam oluyor. Sosyal medya en çok da bu gibi ilginç şeylerden oturduğumuz yerden haberdar olmamıza yarıyor.
Defilelerde çok sık gördük de son dönemde moda ve markaların kampanya çekimlerinde de kitap önemli ve dikkat çeken bir “aksesuar”. Hiç sakıncası yok, hepimizi daha çok okumaya teşvik ediyorsa daha da çoğalmasına razıyız. Bunu bilemeyiz ama dileyebiliriz.
Yaz geride kaldı ama şunu da paylaşmış olayım: Temmuz ayında Sunny Hill Festival için Priştine’ye ayak bastığım an, otelimize çok kısa mesafedeki kitapçının vitrinde dev Dua Lipa’nın kitap önerileri görseli vardı. Şehre benim gibi müzik için gelen pek çok turist hiç hesapta yokken (İngilizce ve Almanca bölümler de olduğu için) bence ekstra kitap alışverişi yaptı ya da en azından kitapçıda vakit geçirdi. Bu arada, milli tenisçimiz Zeynep Sönmez’in maçlarını takip ediyor musunuz? Öyleyse set aralarında kitap okuduğunu fark etmiş olmalısınız.
Longevity'ye giden yol: Kitap Okumak!
Yüzümüzü güldüren haberlerde bugün: Yale Üniversitesi imzalı bir araştırma, kitap okuyan insanların daha uzun yaşadığını gösteriyormuş. Yani okuyanlar yüzde 20 oranında daha uzun ömürlü oluyor diyorlar. Okumak ömrü uzatıyor mu, bilemem ama kitap okumaya devam... Kısaca, kitap okumak, eşittir longevity. Genç bir zihin hepimizin lehine, kitaplara sarılalım.
Bunları Öğrenmek Mutlu Ediyor
Günde sadece altı dakika gibi kısa bir süre kitap okumak stres seviyemizi yüzde 60-70 kadar azaltıyormuş. Bu arada, sürükleyici bir kitabı elimize aldığımızda o sürenin altı değil de 60 dakika veya daha uzun olması yüksek ihtimal. Stres seviyemi yüzde 20'lere indirmeye niyet ettim.
Kitap okumaya başlayan bir insanın lügat zenginliği artar, yani bir kitabı elimize alıp okumaya başladıktan beş gün kadar sonra kendimizi daha iyi ifade etmeye başlıyoruz.
Sahneye çıkıp konuşmaktan çekinmeyenler de genelde kitaplarla çok haşır neşirdir (büyük ihtimalle).
Kitap okumak mental sağlığımız açısından da faydalıymış. Yaş almak kaçınılmaz ama daha zinde, daha hayat dolu olmayı diliyorsak şu alışveriş turlarına kitapçıları da hep katmalıyız.
Çocukluğunda evinde kütüphane ve tabii okuyan anne-baba ve kardeşleri olan çocuklar daha sonra diller, teknoloji ve matematik gibi alanlarda, seçtikleri kariyerlerinde de daha başarılı oluyormuş. O masal kitapları evdeki miniklere düzenli okunsun lütfen.
Yaşasın “Literary Travel”
Açıklaması da şu: Tatilde okumaktan bahsetmiyor; kitap okumak için gidilen, özellikle bunun için seçilen destinasyonlar gittikçe daha popüler oluyor. Kitap okumak ve seyahat etmek zaten birbirine bağlı.
Çok gezen mi daha çok okur, çok okuyan mı daha çok gezer, cevabı hiç önemli değil de, Forbes meseleyi kaleme aldı (internette araştırırsanız, karşınıza çıkar). Pek çok insan artık seyahatlerini de buna göre şekillendiriyor. Şimdi kısa geçiyorum ama başka bir ELLE sayısı için not edip “literary travel” yapan isimler bulursam ayrı bir konu yapacağım! Aslında ülkemizde kitap okumak için “cennet gibi” konum çok. Düşündüm de, nefis bir tatil seçeneği. Zamanın durduğu, kitaptaki hikayeye dahil olduğunuz bir mekan/yer. Hamakta kitap okurken uyuya kalıyorum…
“Sessizlik, Kütüphanemizdeki Defile Başlıyor”
Şanghay Kütüphanesi’nin bu uygulaması ne kadar hoş ve pratik: Burada bulunan bir high-tech makine ultraviyole ışınlarından yararlanarak kitapları 30 saniyede sterilize ediyormuş, yani temizliyormuş. Birçok insanın dokunduğu kitapların böyle daha temiz tutulması fikri harika. Bu makineler “self-service” mantığıyla kullanılıyormuş.
Bu tek örnek değildir kesin ama Kanada’da, Alberta şehrinde bulunan bir kütüphane (Red Deer Public Library) ekibine çok tatlı bir köpeği, Katja’yı (resmi olarak) katmış. Üstelik bunun için iki yıllık Service Dog eğitimi de almış. “Sit, Stay, Read” olarak özetleyebileceğimiz görevini kısaca şöyle de anlatabilirim: Çocukların kütüphaneye daha büyük bir istek ve heyecanla gelmelerine ve kitaplarla haşır neşir olmasına katkıda bulunmak. Eminim bu adresin minik ziyaretçileri artmıştır. Katja ekip arkadaşlarıyla okulları da ziyaret ediyormuş. Bunların ne kadar ciddi girişimler olduğunu şuradan anlıyorum: Bir köpeği böyle bir göreve hazırlamak için iki seneyi “harcamak”, yani buna yatırım yapmak… Bazı üniversite bölümleri iki yıllık, bu kadar ciddiye alınan bir mesele.
Sağda: Leipzig Kitap Fuarı, 2016’dan bir görüntü.
*Bu yazı ELLE Türkiye Ekim 2026 sayısından alınmıştır.