Bir tarif videosu izlemek için Instagram'a giriyorsunuz. Ardından karşınıza "10 günde incelin", "guilt-free tatlı", "detoks şart", "bu besini asla yemeyin" başlıklı videolar çıkmaya başlıyor. Bir süre sonra fark etmeden her lokmayı sorgular, her öğünde suçluluk hisseder hale gelebiliyorsunuz. Son dönemde yükselen "algoritma detoksu" fikri ise tam da bu noktaya dikkat çekiyor: Belki de değiştirilmesi gereken ilk şey beslenme düzeniniz değil, beslenmeyle ilgili maruz kaldığınız içeriklerdir. TikTok, Instagram ve YouTube algoritmaları, en çok etkileşim alan içerikleri öne çıkardığı için çoğu zaman korku ve yasak üzerine kurulu beslenme mesajlarını da sürekli önümüze getiriyor. Sürekli aynı içeriklerle karşılaşmak ise zamanla normal algımızı değiştiriyor. Bir noktadan sonra açlık hissimizden çok algoritmanın bize söylediklerini dinlemeye başlayabiliyoruz. İşte “algoritma detoksu” bunun karşısında duruyor.

Miss Sixty

Algoritmanızı Eğitebilirsiniz

Bu yaklaşım aslında son yıllarda giderek daha fazla konuşulan sezgisel beslenme (intuitive eating) felsefesiyle de örtüşüyor. Sezgisel beslenme; katı kurallar yerine açlık ve tokluk sinyallerini dinlemeyi, yiyecekleri "yasak" olarak etiketlememeyi ve suçluluk duygusundan uzak bir ilişki kurmayı hedefliyor. Bu yaklaşım bir diyet değil, yemekle daha dengeli bir bağ geliştirmeyi amaçlayan bir beslenme modeli olarak tanımlanıyor. Elbette bu, canınızın istediği her şeyi sınırsız tüketmeniz anlamına gelmiyor. Ama bedeninizin verdiği sinyalleri yeniden duymayı öğrenmek anlamına geliyor. Gelelim meselenin dijital tetikleyicisine: İyi haber şu ki algoritmalar öğreniyor. Yani siz neyi izlediğinize, kaydettiğinize ve etkileşim verdiğinize dikkat ettikçe karşınıza çıkan içerikler de değişmeye başlıyor. Şunları yaparak başlayabilirsiniz:

Korku yaratan beslenme içeriklerini "İlgilenmiyorum" olarak işaretlemek.

Kalori odaklı hesapları takipten çıkmak.

Kayıtlı diyetisyenlerin ve bilim temelli içerik üreten uzmanların paylaşımlarını takip etmek.

Yemekten keyif almayı teşvik eden tariflere daha fazla etkileşim vermek.

Her beslenme iddiasını doğru kabul etmek yerine kaynağını sorgulamak.

Kulağa küçük değişiklikler gibi geliyor olabilir. Ancak algoritmalar tam da bu sinyallerle çalışıyor.

"Wellness" Yaklaşımları Her Zaman Sağlıklı Olmayabilir
Biraz dijital okuryazarlığın önemine de değinelim. Şunu unutmamak lazım ki sosyal medyada "sağlıklı yaşam" etiketiyle paylaşılan her içerik gerçekten sağlıklı mesajlar vermiyor. Özellikle "proteinmaxxing", "healthmaxxing" ya da sürekli daha az yemeyi teşvik eden trendler, iyi niyetli görünse bile beslenmeyi performans yarışına çevirebiliyor. Sürekli daha mükemmel beslenmeye çalışmak ise ironik biçimde sağlıklı yaşamın kendisini stres kaynağına dönüştürebiliyor. Aman dikkat! Özetle belki de daha sağlıklı beslenmenin ilk adımı buzdolabını boşaltmak değil, keşfet sayfanızı düzenlemektir. Çünkü her gün gördüğümüz içerikler yalnızca zihnimizi değil, açlık hissimizi, yemek seçimlerimizi ve bedenimizle kurduğumuz ilişkiyi de şekillendiriyor. Bazen gerçek detoks, tabağımızdan değil ekranımızdan başlıyor.