Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight

Sevdiğimiz insanları mutlu etmek, ihtiyaç duyduklarında yanlarında olmak ve zaman zaman kendi planlarımızdan ödün vermek ilişkilerin doğal bir parçası. Ancak istemediğimiz halde “evet” demek, çatışma çıkmasın diye sessiz kalmak ve kabul görmek uğruna sürekli uyum sağlamak bir alışkanlığa dönüştüğünde işler değişiyor. Kendi ihtiyaçlarını geri plana atarak başkalarının onayını ve memnuniyetini önceliklendiren bu davranış biçimi, psikolojide “people pleasing” olarak tanımlanıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Jülide Unutmaz, bu durumun kişinin zamanla kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını fark etmekte zorlanmasına yol açabileceğini belirtiyor.

Neden “Hayır” Diyemiyoruz?
Reddedilme korkusu, çatışmadan kaçınma isteği, suçluluk duygusu ve onaylanma ihtiyacı, “hayır” demeyi zorlaştıran başlıca nedenler arasında yer alıyor. Bu eğilimin geçmişte yaşanan koşullu sevgi deneyimleriyle, aşırı eleştirel ebeveyn tutumlarıyla ya da kabul görmek için her zaman uyumlu olunması gerektiği düşüncesiyle bağlantılı olabileceğini söyleyen Unutmaz, şöyle devam ediyor: “Bu davranışın temelinde koşullu sevgi deneyimleri, aşırı eleştirel ebeveyn tutumları ve kabul görmek için uyumlu olma zorunluluğu hissi yer alabilir. Sürekli onay arayışı, kişinin zamanla kendi ihtiyaç ve sınırlarını fark etmekte zorlanmasına ve öz değerini dış onaya bağımlı hâle getirmesine neden olabilir.” Başkalarının beklentilerini her seferinde kendi isteklerimizin önüne koymak, kısa vadede olası bir gerginliği engelliyor gibi görünse de uzun vadede tükenmişlik, kaygı, bastırılmış öfke, duygusal yorgunluk ve depresif belirtiler yaratabiliyor.

Sağlıklı Sınırlar Küçük Adımlarla Başlıyor

Sınır koyabilmenin ilk adımı kendi ihtiyaçlarımızı fark etmek. Ardından küçük ve gündelik durumlarda “hayır” demeyi deneyerek bu beceriyi geliştirmek mümkün. Bu sırada hissedilen suçluluğu tanımak, istekleri açıkça ifade etmek ve kendimize karşı daha anlayışlı davranmak da sürecin önemli bir parçası. Unutmaz, “‘Hayır’ demek bencillik değil, sağlıklı ilişkilerin temel unsurlarından biri” diyerek sınır koymanın karşıdaki kişiyi reddetmek anlamına gelmediğinin altını çiziyor.

“Hayır” Demek İlişkiyi Zedelemek Zorunda Değil
Kendi sınırlarımızı ifade etmek için sert, mesafeli ya da kırıcı olmamız gerekmiyor. Her talebi otomatik olarak kabul etmek yerine zamanımızı, enerjimizi ve içinde bulunduğumuz koşulları değerlendirerek karar verebiliriz. Üstelik net sınırlar yalnızca ruh halimizi korumuyor. Karşılıklı beklentilerin daha iyi anlaşılmasını sağlayarak ilişkileri de daha dengeli ve güvenli hale getirebiliyor. Kısacası “hayır”, bazen bir ilişkinin sonuna konulan nokta değil, o ilişkinin daha sağlıklı devam edebilmesi için ihtiyaç duyduğu virgül olabilir.