Kısalan Günlerin Ruh Halimize Etkisi

Sabah uyanmak zorlaşıyor, öğleden sonra enerjiniz düşüyor ve akşam planları eskisi kadar cazip gelmiyorsa, kışın kısalan günlerinin bunda payı olabilir. Klinik Psikolog Gizem Karpat, gün ışığının uyku ve ruh haliyle ilişkisini ve mevsimsel depresyonun hangi belirtilerle kendini gösterdiğini anlatıyor.

Damla Durak DAMLA DURAK 20 Kasım 2026
Kısalan Günlerin Ruh Halimize Etkisi Mango

Sabah evden çıkarken hava henüz aydınlanmamış, işten çıktığınızda ise çoktan kararmış oluyor. Günün büyük bölümünü kapalı bir ortamda geçiriyorsanız, kışın gün ışığını görmek bazen öğle arasına kalıyor. Akşam eve döndüğünüzdeyse lambalar yatana kadar açık. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Klinik Psikolog Gizem Karpat’a göre bu düzeni değerlendirirken ışığın parlaklığı ve rengi kadar, ona günün hangi saatinde maruz kaldığımıza da bakmak gerekiyor. “Beynimiz gündüz aydınlığa, gece ise karanlığa ihtiyaç duyuyor,” diyor Karpat. 

Free People

Sabah Işığı Biyolojik Saate Ne Söylüyor?


Gözümüzdeki ışığa duyarlı hücreler, günün hangi saatinde olduğumuza dair beynin biyolojik saatine sinyal gönderiyor. Bu süreçte rol oynayan, retinaya ulaşan görünür ışık. D vitamini üretiminde ise UVB ışınları rol oynuyor. Klinik Psikolog Gizem Karpat, bulutlu havalarda bile açık havadaki doğal ışığın iç mekân aydınlatmasından daha güçlü olabildiğini hatırlatıyor. Sabah ışığından yararlanmak için önerisi, mümkünse uyandıktan sonraki ilk bir saat içinde açık havada 20–30 dakika geçirmek. Gün içinde yeterince ışık alamamak, akşam uykuya dalmakta zorlanma, sabah yorgunluğu ve dikkati toplamakta güçlükle ilişkili olabiliyor.

Debute

Akşam Işığı Da Denklemin Bir Parçası
Nature Mental Health dergisinde 2023’te yayımlanan ve 86 bin 772 yetişkinin verilerini inceleyen bir araştırmada, gece daha fazla ışığa maruz kalmak majör depresyon, yaygın anksiyete bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu ve bipolar bozuklukla ilişkili bulundu. Gündüz daha fazla ışık alanlarda ise majör depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu görülme olasılığı daha düşüktü. Karpat, araştırmanın gözlemsel olduğunu ve bu bulguların tek başına bir neden-sonuç ilişkisi kurmaya yetmediğini vurguluyor. Günlük hayatta ise gündüz doğal ışıktan yararlanmanın ve akşam yatma saati yaklaştıkça güçlü aydınlatmayı azaltmanın biyolojik ritmi destekleyebileceğini söylüyor.

The Attico

Kış Yorgunluğu Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?

Alarmı birkaç kez ertelemek ya da soğuk bir akşam evde kalmayı tercih etmek tek başına depresyon belirtisi sayılmaz. Karpat’ın dikkat çektiği örüntü, sonbahar ve kış aylarında tekrarlayan ve günlük hayatı etkileyen değişiklikler. Süregelen çökkünlük, enerji kaybı, normalden fazla uyuma, sabah kalkmakta zorlanma, karbonhidratlı yiyeceklere yönelme ve eskiden keyif veren etkinliklere ilginin azalması bu tabloya eşlik edebiliyor. Mevsimsel depresyonda biyolojik saatin yanı sıra serotonin ve melatoninle ilişkili süreçlerin de rolü araştırılıyor. Karpat, gündüz doğal ışıktan yararlanmanın, uyku saatlerini düzenli tutmanın, hareket etmeye ve sosyal ilişkileri sürdürmeye özen göstermenin ruh sağlığını destekleyebileceğini belirtiyor. Çökkünlük, isteksizlik, aşırı uyuma ya da enerji kaybı iki haftayı aşıyorsa veya günlük hayatı belirgin biçimde etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmayı öneriyor.


SON HABERLER

Dergide Bu Ay

ELLE Kasım 2026 Sayısı Çıktı!

ELLE Kasım 2026 Sayısı Çıktı!

ELLE Türkiye Kasım 2026 sayısında modada yaratıcılık ve dehayı kutluyoruz.

BU SAYIDA NELER VAR?

E-Bülten Aboneliği

E-bültenimize şimdi abone olun,
magazin dünyasındaki tüm gelişmelerden anında haberiniz olsun.