Baş Dönmesi Strese Bağlı Olabilir!

Son günlerde sık sık başınız mı dönüyor? Sebebini bir türlü bulamıyor musunuz?

Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Yrd.

Doç.

Dr. Hakan Atalay,  stresin hem biyolojik hem de zihinsel yapıyı olumsuz etkilediğini belirterek “Açlık, yorgunluk gibi bir nedenle başı döndüğü zannedilen kişi aslında son günlerde yaşadığı bir stresin etkisinde olabilir” diyor. Bi­yo­lo­jik, psi­ko­lo­jik ve sos­yo­lo­jik ola­rak bü­tün­sel bir sis­tem olan in­san vü­cu­du sü­rek­li de­ği­şen iç-dış ko­şul­la­ra uyum sağ­la­yan bir den­ge için­de ya­şa­mı­nı sür­dü­rü­yor. Bu den­ge­nin bo­zul­ma­sı ise onun bi­yo­lo­jik, psi­ko­lo­jik ve/ve­ya top­lum­sal bü­tün­lü­ğü­ne za­rar ver­me ris­ki ta­şı­yan olay­lar so­nu­cu or­ta­ya çı­kı­yor. Ye­di­te­pe Üni­ver­si­te­si Has­ta­ne­si Psi­ki­yat­ri Uz­ma­nı Yrd. Doç. Dr. Ha­kan Ata­lay,  in­san vü­cu­dun­da den­ge­nin bo­zul­ma­sı so­nu­cu or­ta­ya çı­kan zor­lan­ma ya­ni stres ha­li­nin so­nuç­la­rı hak­kın­da şun­la­rı söy­lü­yor: “Stres ya­ni zor­lan­ma ha­li, bi­yo­lo­jik, psi­ko­lo­jik ve top­lum­sal ko­run­ma yol­la­rı­nı ha­re­ke­te ge­çi­rir. Bi­yo­lo­jik dü­zey­de, mik­rop ve ben­ze­ri teh­li­ke­le­re kar­şı ba­ğı­şık­lık sis­te­miy­le; psi­ko��lo­jik dü­zey­de, bas­tır­ma, akıl­cı­laş­tır­ma, in­kar et­me vb. sa­vun­ma me­ka­niz­ma­la­rıy­la; top­lum­sal dü­zey­de, ai­le, grup, ulus, gi­bi çe­şit­li ör­güt­len­me­ler­le in­san ken­di­ni ko­ru­ma­ya ça­lı­şır.
Ör­ne­ğin, böb­re­küs­tü be­zin­den ad­re­na­lin ve kor­ti­zol sal­g
ı­la­nır. Bu mad­de­ler ka­na ka­rış­tık­la­rın­da kal­bin da­ha güç­lü ve hız­lı bir şe­kil­de at­ma­sı­nı, ak­ci­ğer­le­rin da­ha de­rin­den ve hız­lı ne­fes alıp ver­me­si­ni sağ­lar­lar.  Kan şe­ke­ri­miz yük­se­lir, göz­be­bek­le­ri­miz bü­yür. Bun­lar teh­li­key­le da­ha iyi ba­şa çı­ka­bil­mek için ge­liş­tir­di­ği­miz yol­lar­dır. Böy­le bir du­rum­da en ha­ya­ti ka­rar­la­rı he­men ver­me­si ge­re­ken bey­ne da­ha faz­la kan ve ok­si­jen gi­der. İş or­ta­mı (me­kân, mes­lek­taş­lar­la iliş­ki­ler, amir­ler­le ça­tış­ma­lar vb.), eko­no­mik so­run­lar, ai­le me­se­le­le­ri, tra­fik, ba­rın­ma bi­çim­le­ri gi­bi mo­dern ha­yat­ta sık­lık­la kar­şı­la­şı­lan du­rum­lar stres şart­la­rı oluş­tur­duk­la­rın­dan, mo­dern ha­yat­ta stre­sin ge­nel­lik­le bir sü­rek­li­lik ka­zan­dı­ğı söy­le­ne­bi­lir. Sü­rek­li stres al­tın­da ya­şa­mak, vü­cu­dun sü­rek­li te­tik­te ol­ma­sı­nı ge­rek­tir­di­ğin­den, stre­se kar­şı oluş­tu­ru­lan ge­çi­ci me­ka­niz­ma­lar ka­lı­cı­laş­ma­ya ve bu­nun so­nu­cun­da da bir ta­kım be­den­sel ha­sar­lar oluş­ma­ya baş­lar. Öy­le ki, ba­zen du­rup du­rur­ken, or­ta­da bir şey yok­ken aşı­rı ge­ri­len sis­te­min zem­be­re­ği bo­şa­lır ve yan­lış alarm ver­me­ye baş­lar. Ör­ne­ğin, ki­şi­nin du­rup du­rur­ken kal­bi çarp­ma­ya, ne­fes alıp ver­me­si hız­lan­ma­ya, el­le­ri ve ayak­la­rın­dan ka­nı çe­kil­me­ye ve ba­şı dön­me­ye baş­lar.
Bu be­lir­ti­ler or­ta­da bir so­run yok­ken mey­da­na ç
ık­tık­la­rın­dan, ki­şi ken­di­si­ne bir şey ol­du­ğu­nu dü­şü­ne­rek kalp kri­zi/be­yin ka­na­ma­sı ge­çi­re­ce­ği­ni sa­na­bi­lir ve he­men has­ta­ne­ye baş­vu­rur. Bu du­rum, son yıl­lar­da sık­lık­la teş­his edil­me­ye baş­la­nan pa­nik bo­zuk­lu­ğu­nu an­lat­mak­ta­dır. Kalp çar­pın­tı­sı, ne­fes alıp ve­rir­ken ha­va aç­lı­ğı çek­mek gi­bi baş dön­me­si de pa­nik bo­zuk­lu­ğun ve­ya o dü­ze­ye ulaş­ma­mış kay­gı atak­la­rı­nın be­lir­ti­si ola­bi­lir.” Duy­gu­la­rı­nı ifa­de ede­me­yen­ler be­den­sel be­lir­tiy­le tep­ki ve­ri­yor. Özel­lik­le duy­gu­sal ça­tış­ma­la­rı­nı ifa­de et­mek­te/di­le ge­tir­mek­te güç­lük çe­ken ki­mi in­san­lar­da psi­ko­lo­jik so­run­la­rın ba­zen ken­di­si­ni be­den­sel be­lir­ti­ler şek­lin­de or­ta­ya koy­du­ğu­nu be­lir­ten Dr. Ha­kan Ata­lay, bu du­ru­mu şöy­le açık­lı­yor: “Bu tür du­rum­lar­da ge­nel­lik­le her­han­gi bir ne­den­le be­den­sel ola­rak ya­şa­nan ola­ğan­dı­şı bir be­lir­ti, duy­gu­sal ça­tış­ma­la­rın bağ­lan­dı­ğı bir be­lir­ti­ye dö­nü­şe­rek ol­du­ğun­dan faz­la bir an­lam yük­le­ne­bi­lir ve sü­rek­li bir ya­kın­ma ne­de­ni ha­li­ne ge­le­bi­lir. .