Yayoi Kusama'nın Tokyo’da 14 Ağustos’ta 97 yaşında hayatını kaybetmesinin ardından geride bıraktığı dünya, bir sanatçı kariyerinden çok daha büyük. Resimden heykele, performanstan edebiyata, modadan tasarıma uzanan üretimi boyunca Kusama, tekrar tekrar aynı görsel işaretlere döndü: noktalar, ağlar, aynalar, balkabakları ve sonsuzluk. Onu bu kadar tanınabilir yapan da buydu. Kusama’nın dünyasına ait bir işi, çoğu zaman sanatçının adını görmeden tanımak mümkün.
Her Şey Yuvarlaklarla Başladı
Kusama, noktaları çocukluğundan beri kullanıyordu. 1929’da Japonya’nın Matsumoto kentinde doğan sanatçı, daha sonra New York’a taşındığında bu kişisel görsel dili çok daha büyük bir ölçekte geliştirdi. 1957’de New York’a gelen Kusama, şehrin deneysel sanat ortamının içine girdi. 1960’larda avangard sanat çevresinde giderek daha fazla görünür olmaya başladı. İlk dikkat çeken çalışmalarından "Infinity Nets", tuvalin yüzeyini neredeyse sonsuzmuş gibi görünen tekrar eden ağlarla kaplıyordu. Buradaki tekrar, Kusama’nın kariyeri boyunca vazgeçmeyeceği bir fikrin başlangıcıydı. Aynı formu yeniden ve yeniden kullanmak onun için yalnızca estetik bir tercih değildi, kişisel dünyasını sanatın içine taşımanın bir yoluydu. Bu fikir kısa süre içinde tuvallerin dışına çıktı.
2021, Getty Images
Bir Eserin İçine Girmek
Kusama’nın "Infinity Mirror Rooms" serisi bugün sanat dünyasının en tanınan deneyimlerinden biri. Ancak ilk örneklerinden biri ortaya çıktığında selfie kültürü henüz hayatımızda yoktu. Bugün "Infinity Mirror Rooms" önünde ayna selfie'si çeken kalabalıkları düşününce, Kusama’nın işlerinin sosyal medya çağından onlarca yıl önce nasıl bir görsel deneyim önerdiğini görmek hayret uyandırıcı. Aynı yaklaşım 1966’da Venedik Bienali çevresinde gerçekleştirdiği "Narcissus Garden" ile de kendini gösterdi. Japonya’nın resmi pavyonunda sergilemesine izin verilmemesinin ardından Kusama, pavyonun yanındaki alana 1500 aynalı küre yerleştirerek bu kararı protesto etti.
2013, Getty Images
Eser Olarak İmaj
2013, Getty Images
Sanat Galeriden Çıkınca
Kusama’nın görsel dilinin moda dünyasına geçişi de bu nedenle şaşırtıcı değil. 2011’de Lancôme için sınırlı üretim bir dudak parlatıcısı tasarladı. Bir yıl sonra Marc Jacobs’ın Louis Vuitton’daki kreatif direktörlüğü döneminde Fransız modaeviyle ilk büyük işbirliğini gerçekleştirdi. Koleksiyonda hazır giyim, çanta ve aksesuarlar Kusama’nın noktaları ve kendine özgü motifleriyle yeniden yorumlandı. Aslında bu işbirliğinin hikayesi daha önce başlamıştı. Marc Jacobs, 2006’da Kusama’nın Tokyo’daki stüdyosunu ziyaret etmişti. Kusama, sanatçının ikonik monogram çantasını noktalarla boyadığı bir Louis Vuitton çantasını Jacobs’a hediye etmişti. Altı yıl sonra bu karşılaşma gerçek bir koleksiyona dönüştü. Kusama ve Louis Vuitton 2023’te bir kez daha bir araya geldi. Bu kez noktalar, çantalardan aksesuarlara ve hazır giyime kadar markanın farklı ürünlerinde yeniden ortaya çıktı. İşbirliklerinin parçaları bugün hâlâ koleksiyoncular ve ikinci el moda piyasasında ilgi görüyor.
Kusama’nın Dünyası Yayılmaya Devam Ediyor
Eylül ayında, sanatçının daha önce İsviçre ve Almanya’da gösterilen gezici Avrupa sergisi Amsterdam’daki Stedelijk Museum’da açılacak. Böylece Kusama’nın üretimi, sanatçının ölümünün hemen ardından yeniden geniş bir izleyici kitlesiyle buluşacak.
