Bazı kokular bizi hazırlıksız yakalar. Bir yerde duyduğumuz odun dumanı, yıllardır gitmediğimiz bir evi hatırlatabilir. Deniz kokusu, çoktan geride kalmış bir yazı bütün ayrıntılarıyla geri getirebilir. Üstelik hatırladığımız yalnızca bir yer olmaz. O günün havası, yanımızdaki insan, kendimizi nasıl hissettiğimiz de o kokuyla birlikte gelir. Edebiyat, çağdaş sanat, koku ve hafıza arasında çalışan Nihat Özdal’ın yeni sergisi, tam da bu tanıdık deneyimden yola çıkıyor. Eskişehir Sanat Sokağı Sergi Salonu’nda açılan “Dönüş: Odysseia’da ‘Neşe’nin Kokusu”, Homeros’un Odysseia’sını eve dönüş ve bedenin hatırlama biçimleri üzerinden ele alıyor. Destanın yolculuğu, sergi boyunca ziyaretçinin kendi anılarıyla buluşuyor.
Odysseia’nın İzinde 15 Koku
“Olfaktif” yani koku duyusuyla ilgili bu sergide, kokunun kendisi başlı başına bir sanat malzemesi. Özdal’ın 15 eserinde kokuların yoğunluğu, ne kadar süre hissedildiği ve mekâna nasıl yayıldığı deneyimin bir parçasını oluşturuyor. Ziyaretçi hareket ettikçe, kokularla arasındaki mesafe değiştikçe sergiyle kurduğu ilişki de dönüşüyor. Odysseia’nın dünyasında karşılaşılan deniz, tuz, duman, ağaç, deri, meyve, yemek, ateş ve toprak, bu duyusal yolculuğun çıkış noktaları arasında. Özdal, bu maddeler üzerinden antik anlatının coğrafyasıyla kişisel hafızamız arasında bağlar kuruyor. Böylece eve dönmek, tanıdık bir kokuda geçmişten bir parçayı yeniden bulmak anlamını da kazanıyor. Serginin ilgi çekici yanı, edebiyatla karşılaşmak için alışık olmadığımız bir alan açması. Bir metinde okuduğumuz deniz ya da toprak, burada kokuyla düşünmenin vesilesine dönüşüyor. Ziyaretçinin beraberinde getirdiği hatıralar da bu karşılaşmaya dahil oluyor. Aynı kokunun herkesi başka bir yere götürebileceği düşüncesi, sergiyi kişisel bir keşfe açıyor. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ev sahipliğinde, Uluslararası Eskişehir Yunus Emre Edebiyat Şenliği kapsamında düzenlenen ve Biopark Medical desteğiyle hayata geçirilen “Dönüş: Odysseia’da ‘Neşe’nin Kokusu”, 12 Ekim 2026’ya kadar ziyaret edilebilir.
