Sürekli bildirimler, hiç bitmeyen ekran süresi, aynı anda yetişmeye çalıştığımız onlarca şey… Modern hayat zihni neredeyse sürekli “açık sekme” halinde yaşamaya zorluyor. Tam da bu yüzden son yıllarda meditasyon yalnızca spiritüel bir alışkanlık değil, zihinsel iyi oluşun bilimsel olarak da araştırılan parçalarından biri haline geldi. Özellikle mindfulness yani farkındalık meditasyonu, stres yönetiminden odaklanmaya kadar birçok alanda etkileri incelenen pratiklerden biri olarak öne çıkıyor. Meditasyonun bu etkilerinin görülebilmesi için günde 10-30 dakika, haftada 5-7 gün ve en az 8 hafta yapılması öneriliyor. Gelin, Memorial Antalya Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Sevin Balkan’dan meditasyonun beyindeki bilimsel olarak kanıtlanmış etkilerini öğrenelim.
Halfdays
1. Stres, Anksiyete ve Panik Hissini Hafifletebilir
Meditasyon tüm toplumlarda stresi azaltmak amacıyla yapılıyor. 2017’de, önceden yapılmış 45 çalışmanın gözden geçirilmesinde meditasyonun farklı formlarının stresin fizyolojik göstergeleri (örneğin kalp hızı, kortizol düzeyi gibi) azaltabildiği saptanmış. Ayrıca stresle ilgili olabilen fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, travma sonrası stres bozukluğu gibi bir grup hastalıkta da meditasyonun semptomlarda azalma yapabildiği gösterilmiş. Anksiyete de üzerinde çok çalışılan bir konu ve 8 haftalık bir meditasyonun bile olumlu etkisi biliniyor. Bugün meditasyonun wellness dünyasında bu kadar görünür olmasının nedenlerinden biri de tam olarak bu olabilir: Zihni tamamen susturmasa bile bedenin sürekli alarm halinde kalmasını yavaşlatabilmesi.
2. Odaklanma ve Konsantrasyonu Güçlendirebilir
Düzenli meditasyon dikkat, konsantrasyon, odaklanma, planlama, kişinin kendini kontrol edebilmesi ve farkındalık gibi yetenekleri geliştiriyor. Sosyal duyguları yorumlama alanı gelişerek empati ve anlayışı artırıyor. Araştırmalar meditasyon yapan kişilerin beyinlerinde bu fonksiyonlarla ilgili ön beyin bölgesinde beynin nöronal hücre gövdelerinin çoğunu içeren gri cevherde kalınlaşmaya neden olduğunu gösteriyor. Örneğin 2019’da gerçekleştirilen bir çalışmada, 153 kişide yapılan 2 haftalık farkındalık meditasyonu ile yalnızlık duygusunun azaldığı ve sosyal iletişimin arttığı saptanmış. Özellikle dikkat süresinin giderek kısaldığı dijital çağda, birkaç dakikalık farkındalık pratiğinin bile zihni yeniden merkeze toplaması belki de bu yüzden bu kadar değerli görülüyor.
Adanola
3. Beynin Stres Tepkisini Değiştirebilir
Meditasyon ile korku, kaygı veya öfke gibi duygular daha yönetilebilir hale gelir. Bu etkiler için beyinde amigdala bölgesinde araştırmalar yapılmış ve stres altında aktif olan bu bölgenin hacminin 8 haftalık bir meditasyon ile küçülebildiği saptanmış. Yani mesele yalnızca daha sakin hissetmek değil, beynin strese verdiği otomatik reaksiyonun da zaman içinde dönüşebilmesi.
4. Hafıza, Öğrenme ve Ruh Halini Destekleyebilir
Hipokampus bellek ve öğrenmenin ana merkezi. Hipokampusta stresle vücutta artan kortizolun bağlandığı reseptörler var ve bu etkileşim nörotoksisiteye neden olarak hücrelere zarar veriyor ve hipokampusun küçülmesine neden oluyor. Yapılan birçok MR araştırması meditasyonun hipokampusta gri cevher yoğunluğunu artırdığını, kalınlaştırdığını ve ön beyin, amigdala dengesini olumlu etkilediğini gösteriyor. Uzmanlara göre meditasyonun düzenli uygulanması öğrenme kapasitesi, zihinsel dayanıklılık, ruh hali ve motivasyon üzerinde de destekleyici bir etki yaratabiliyor.
